مقالستان
جهان انديشه جهان شعر جهان داستان
مقالستان

پيشينه‌ی « متون کهن » در خزه:



سلسله‌جنبان تنهايان
اصحاب خزه  (10 مهر 1387)

(یادداشتی درباره‌ی علی، و گشت و گذاری در آثار زبان پارسی درباره‌ی او)
به‌راستی چرا از میان این همه آدم شناخته‌شده در مذهب ما، این علی است که بر مدار خیر حرکت می‌کند و ادبیات نو و کهنه‌ی فارسی چشمی به سلوک او دارند؟ علی معیار است. یک تصویر جاندار است که از تاریخ بیرون زده، علی نمای هنر خداوند است که در کتب مقدس آدمی را خلق کرد «چون صورت خویشتن»...


رازگویی عطار نیشابوری
نويسندگان کلاسيک  (25 فروردین 1387)

(به بهانه‌ی ۲۵ فروردين، روز بزرگداشت عطار نیشابوری)
بیت‌های غزل، ابیاتی شگفت‌اند که از زبان و دل عطار تراویده‌اند. این شعر هیچ‌گاه کهنه نمی‌شود. و از نظر ساختاری، شکل متن در متنی دارد بی‌نظیر. این غزل نزد عطار، هم‌چون شب قدر برای محمد(ص)، گویی کل منطق‌الطیر است (به‌خصوص داستان شیخ صنعان و دخترک ترسا) که ناگهان در یک شعر بازآفریده شده...
«نگاری مست و لایعقل چو ماهی/ درآمد از در مسجد، پگاهی/ سیه‌زلف و سیه‌چشم و سیه‌دل/ سیه‌گر بود و پوشیده سیاهی...»


گلایه‌ی حکیم مجدود ابن آدم سنائی از روزگار
نويسندگان کلاسيک  (10 بهمن 1386)

شعر، نشان گلایه‌ای است تلخ، از آدمی بزرگ و نازک‌بین، که معنای کلامش با تمام روزگاران انگار همخوانی دارد. اشعار ازلی ابدی چنین، باید که بارها و بارها خوانده شوند...
«ای مسلمانان خلایق حال دیگر کرده‌اند/ از سر بی‌حرمتی، معروف، منکر کرده‌اند/ در سماع و پند و اندر دیدن آیات حق/ چشم عبرت کور و گوش زیرکی کر کرده‌اند/ کار و جاه سروران شرع در پای اوفتاد/ زان‌که اهل فسق از هر گوشه سر بر کرده‌اند...


انتقاد از خود و زمانه در زبان کسايی مروزی
نويسندگان کلاسيک  (5 اردیبهشت 1384)

اين‌بار سراغ حکيم «کسايی مروزی» رفته‌ايم که شيعه‌مذهب بوده است و ناصرخسرو قباديانی، بارها از اين شاعر نام برده است و به ياد داشته باشيم، ناصرخسرو قباديانی بسيار خودپسند و متفرعن بوده است...


ساقیا آمدن عید مبارک بادت
نويسندگان کلاسيک  (4 فروردین 1384)

بهاریه‌ای از شاعران کهن


بخشی از قصيده «چهار گوهر شريعت»
نويسندگان کلاسيک  (5 بهمن 1383)

... اما شعر سنايی غزنوی «چهار گوهر شريعت». اين قصيده‌ی صد و شش بيتی، يکی از عميق‌ترين و مسئولانه‌ترين شعرهای تاريخ ادبيات ماست. استاد شفيعی کدکنی در معرفی اين قصيده نوشته است «به دشواری می‌توان در تاريخ شعر فارسی، اثری يافت که دليرانه‌تر از اين قصيده...


بيست پند از عبيد!
نويسندگان کلاسيک  (5 بهمن 1383)

اين ماه، همه‌ی دست‌اندرکاران طناز پايگاه ما اسير سرماخوردگی شدند و سرماخوردگی مزمن شد و به سرگيجه رسيد. همه‌ی حضرات اهل شوخی و تمسخر، در بستر بيماری افتادند و در طنزخانه بسته ماند. برای همين سراغ عبيد زاکانی، مرشد و بزرگ همه‌ی طنزنويسان و فکاهه‌گويان رفتيم...


داستان پيرزن و شاه در مثنوی «حديقة الحقيقه»
نويسندگان کلاسيک  (5 دی 1383)

پيش از نگاهی به شعر سنايی در مثنوی «حديقة الحقيقه»، به افسانه‌ای درباره‌اش اشاره می‌کنم، چون به گمانم، گاه افسانه‌ها نمايی واقعی‌تر از حقايق دارند، مخصوصاً درباره‌ی اعجوبه‌های شعر و ادب...


بخش کوتاهی از قصيده‌ی «کژدم غربت»
نويسندگان کلاسيک  (5 آذر 1383)

اثر ناصرخسرو قباديانی
آزرده کرد کژدم غربت جگر مرا / گويی زبون نيافت ز گيتی مگر مرا...


طنز، دريچه‌ای به واقعيات جامعه
اصحاب خزه  (18 مهر 1383)

طنز، دريچه‌ای به واقعيات جامعه يا سايه‌ی روشن واقعيت
اين سخن البته، کشفی تازه نيست. پيش کشيدنش، اصراری است بر پافشاری به موضوع و فراخ‌تر کردن روزنه‌ی ديدگاه و بهتر ديدن و با تأنی انديشيدن و غوری بيشتر آنچنان که در لياقت طنز است...


برداشتی از داستان حسنک وزیر
محمد ايوبی  (18 مهر 1383)

... یکی از این کشتن‌های ناجوانمردانه، قصه‌ی بر دار کردن حسنک وزیر است که با نثر عمیق و هنرمندانه‌ی «ابوالفضل بیهقی» در تاریخ بیهقی (مسعودی) جان گرفته و به واقع تصاویر جذاب و سینمایی این دارزدن، فجایعی را آشکار می‌کند که سلاطین ضد مردمی و انسانیت، برای حفظ دوروزه‌ی حطام دنیوی، بارها انجام داده‌اند...


حکايتی از «اسرار التوحيد»
نويسندگان کلاسيک  (7 شهریور 1383)

اين بار حکايتی از «اسرار التوحيد» انتخاب کرده‌ايم، که «محمد بن منور» در زندگی و حالات «بوسعيد ابوالخير»، آن را نوشته و با توضيحاتی کافی و وافی، دکتر «محمدرضا شفيعی کدکنی»، شاعر و استاد آن را در دو جلد چاپ کرده...


قصیده‌ی «ترسائیه»ی خاقانی شروانی
نويسندگان کلاسيک  (27 تیر 1383)

این قصیده، به واقع نوعی شکوی الغریب شاعراست. تو گویی، تا بوده چنین بوده و تا هست چنین است. و نخبه‌ای، پیدا نمی‌کنی که به دلیل دانایی و روشنگری‌های اصولی و مردمی، در رنج و دغدغه نزیسته باشد...


از تفسير سوره‌ي يوسف
نويسندگان کلاسيک  (17 خرداد 1383)

املاي احمد بن محمد بن زيد طوسي (توسي)
حسن بصري را همسايه‌اي بود گبر، خانه‌ي آن گبر در زير خانه‌ي حسن بود اندر شهر بصره، آن گبر بيمارشد. حسن گفت اگر چه بيگانه است، بر ما حق مجاورت دارد...


جرعه‌اي از درياي کلاسيک‌ها
نويسندگان کلاسيک  (12 اردیبهشت 1383)

... اصولاً، اعاظم و بزرگان عرفان عاشقانه ما (نه عرفان خانقاهي ما، كه هردو را داشته و داريم و به موقع هردو نوع آن را معرفي خواهيم كرد.) شاعران و نويسندگان كم‌نظير مثل سنايي، عطار، عين‌القضاة و مولوي، ابليس را، شخصيتي برجسته مي‌دانند كه لياقت لعنت خدا را، به سبب بزرگي و عشق سرشارش به خداوند دارد، چون:...


هوای عفن، آب ناگوار
نويسندگان کلاسيک  (6 فروردین 1383)

شعری از جمال‌الدين عبدالرزاق اصفهانی
الحذار اي غافلان زين وحشت آباد الحذار / الفرار اي عاقلان زين ديو مردم الفرار...


از ديدگاه ابليس
نويسندگان کلاسيک  (5 بهمن 1382)

سنايي غزنوي بزرگ، در اين شعر ــ كه ما نام «از ديدگاه ابليس» بر آن گذاشته ايم ــ ابليس را به سخن گفتن واداشته. يعني راوي شعر ابليس است و...


پاشنه ی آشيل مجنون
صالح تسبيحی  (5 دی 1382)

(يادداشتی بر فصل «مجنون و نوفل» منظومه ي ليلی و مجنون و «ايلياد» هومر)
...بر اين منوال فصلی از رساله ي منظوم ليلی و مجنون به تقرير درآمده توسط حکيم نظامی از طرفی و رويکردهای مشترک آن با ايلياد هومر را مورد توجه قرار می دهيم...


روز رفت و قصه ام کوته نشد
نويسندگان کلاسيک  (5 دی 1382)

شعری از مولانا جلال‌الدين محمد (مولوی بلخی)
داد جاروبي به دستم آن نگار / گفت که «ز دريا برانگيزان غبار»...


کافر
نويسندگان کلاسيک  (5 آبان 1382)

شعری از شيخ فريدالدين عطار نيشابوری
منم آن گبر ديرينه که بتخانه بنا کردم
شدم بر بام بتخانه درين عالم ندا کردم...



زیر چتر شیطان
صورتک‌های تسلیم
پاره‌های ممنوع
خانه به سيلاب