مقالستان
جهان انديشه جهان شعر جهان داستان
مقالستان

کابوس کودکان تب‌دار

علی قلی‌پور
آثار ديگری از اين نويسنده


کابوس کودکان! کودکان موضوع کابوس‌های «مارک رایدن» هستند و یا آثار او شبیه به کابوس کودکان است؟ آبشخور هولناک آثار این نقاش آمریکایی به هر حال کابوس است با چاشنی تلخ تضادهایی که باور می‌کنیم اما از باور آن می‌لرزیم و می‌ترسیم. معصومیت نهفته در سیمای کودک با تشعشع توحشی غیرمنتظره که بیننده را با کلیشه‌های ذهن سر جنگ می‌اندازد؛ شاید یکی از شگردهای نقاش برای جذب و غافل‌گیر کردن مخاطب باشد. بدون شک همین بیگانه‌کردن ذهن مخاطب از معصومیتی که همیشه در چهره‌ی کودکان می‌بینیم و به وجود آن اعتقاد راسخ داریم، رمز فروش بالای آثار این نقاش در ایالات متحده و فروش تی‌شرت‌هایی منقش به آثار «مارک رایدن» است. رایدن به ساده‌ترین روش با کنار هم نهادن عناصری چون خون و لبخند؛ نفرت و معصومیت؛ نکبت و مهربانی؛ شهوت و هراس؛ مخاطب را از کلیشه‌های منطقی ذهن رها می‌کند. فضای آثار او از ذهن کودکان تب‌دار می‌آید. کودکی که به فرض تابلویی از آثار مارک رایدن موضوع کابوش شبانه‌ی او بوده، قطعن با پریدن از خواب سخت خواهد گریست. سخت خواهد گریست که عروسک بازیچه‌های او ناگهان دندان در آورده و از شکمش خون فواره می‌زند.

فضای آثار رایدن در انیمیشن‌های «happy tree friend» امتداد یافته است. انیمیشن‌های پرطرفداری که در آن موجودات معصوم و مهربان فانتزی ناگهان در حادثه‌ای خشن به جان هم می‌افتند و حمام خونی راه می‌اندازند که از ذهن مخاطب فرسنگ‌ها دور است. این شکل غافل‌گیر کردن مخاطب و بازی از طریق فاصله انداختن میان او و تلقی ذهن او از تصاویری که در طول عمر خود دیده، روش ساده‌ای برای میخکوب کردن و جریحه‌دار کردن ذهنیت مخاطب است.

«مارک رایدن» شیفته‌ی سیر و سفر در ذهن کودکان تب‌دار است. توحش و هراس نهفته در کاراکترهایی که او تصویر می‌کند به شدت شایسته‌ی عنوان مالیخولیا است. اما حوزه‌ی علایق او گاهی فراتر از مالیخولیای کودکان رفته و نگاهی هم به مذهب دارد. مسیح در برخی از آثار او در سکوت متوهم زندگی کاراکترهای او حضور دارد. آن سوتر کالباس و خون، بیانگر اعتقاد راسخ او به مراسم عشای ربانی کاتولیک‌ها است. غرض از ذکر این نمونه اشاره به اخلاق‌مدار بودن آثار او با همه‌ی این توصیفات بود. رایدن شیفته‌ی لینکلن، جیمی هندریکس و اسباب‌بازی‌های عتیقه است. مجموعه‌ی اسباب‌بازی‌های عتیقه‌ی مارک رایدن شهرتی در حد آثار او دارند.

* * *

ضمیمه: گزیده‌ای از آثار مارک رایدن
توضیح: برای دیدن آثار بیش‌تری از این نقاش به سایت او (www.markryden.com) مراجعه کنید.

نسخه‌ی قابل چاپ   14 شهریور 1388    ||    ( مقالستان )    ||    نظر خوانندگان ( 4 )    ||    بالای صفحه




نظر خوانندگان:


نامشخص  [www|@] :   (شنبه، 14 شهریور 1388، ساعت 17:21)

اتفاقا تازگی ها با مارک رایدن آشنا شده ام. یکی دو تا از نکته هایی که اشاره کردید به نظرم قابل تامل رسید.
و باید بگویم نثر جالبی هم دارید :)


ح  [www|@] :   (یکشنبه، 15 شهریور 1388، ساعت 04:28)

این ها کابوس های کودکان نیست. کابوس های کودکانه هم نیستند. این ها کابوس آدم های ریش داری است معلق مانده میان معصومیت بچگی و ره توشه ی بزرگسالی و کثافت و لجنی که این همه سال عمر توی توبره کرده اند و همراه می برند.

اما این ها کابوس های کوکان تب دار نیستند. این ها کابوس آدم هایی است که خون خواب شان را باطل نمی کند و مرغ خواب شان را با هیچ ریسمانی نبسته اند. کابوس های دنباله داری که هر بار یک چیزی از کیسه شان بیرون می آورند. یکبار سر عروسک یکبار سر آلفردو گارسیا...

و تب! خود تب کابوس است. وقتی که بیرون از پتو بودن با ترس شبانه یکی می شود و زیر پتو رفتن هم به حکم حرارت تن شکنجه است. کابوس بچه های تب دار درست جایی بین این طرف پتو و آن طرف پتو است. جایی است که میان خواب و بیداری ببینند کسی بالا سرشان نیست. کابوس بچه ها شاخ و دم دارد و وحشتناک ترین تی شرتی که می شود باهاشان درست کرد بزی است نشسته میان هوا و زمین، گوئی خود شیطان با موجودات مرموزی که بیخ گوش آدم حرف می زنند.. نامفهوم.. حرف می زنند... حرف می زنند...


نوید دزاشیبی  [ www|@ ] :   (یکشنبه، 15 شهریور 1388، ساعت 18:52)

سلام

واقعا حال کردم.بهترین تصویری بود که یه آدم میتونست برای کودکان خلق کنه.
همونطور که انیمیشن های Happy Tree Friends هم خیلی جذاب و باحال هستن.

ممنون به خاطر مطلب


ح  [www|@] :   (دوشنبه، 16 شهریور 1388، ساعت 09:08)

آخر یک چیزی می بایست بگوئی اگر نه لال از دنیا می روی.

"سلام

واقعا حال کردم.بهترین تصویری بود که یه آدم میتونست برای کودکان خلق کنه.
همونطور که انیمیشن های Happy Tree Friends هم خیلی جذاب و باحال هستن."

واقعا حال کردی؟ "بهترین" تصویری بود که یه آدم می تونست برای کودکان خلق کنه؟

آخر [...]! کجای این کابوس های خون آلود بهترین تصاویری هستند که آدم می تواند برای کودکان خلق بکند؟ کدام شبکه ی تلویزیونی بچه ها را دیده ای که این نقاشی ها را برای بچه ها پخش بکند؟ آخر همین طور دهانت را باز می کنی یک اظهار لحیه ای کرده ای باشی؟

بله فلان انیمیشن برای تو "جذاب و با حال" است ولی برای کودک چه؟ حتما و حتما بهترین انتخاب؟ ها؟

همین طوری همه چیزی هنر است و ما هم که هنرمندیم پس یا علی! نه پس دارد و نه پشت همین طوری این هنر از آسمان به زمین افتاده است! حلوا حلوا کنید! آن هم نه همین طوری الکی بلکه بگوئید بهترین تصاویر است برای بچه ها!

نه جواب تو را ندادم. جواب آن هایی را دادم که کلمات تو را خواندند و پاسخت را ندادند.





زیر چتر شیطان
صورتک‌های تسلیم
پاره‌های ممنوع
خانه به سيلاب